W czasopiśmie International Journal for the Study of New Religions ukazał się artykuł dr. hab. Marcina Jewdokimowa, prof. UKSW, pt. The Synod on Synodality as a Framework for the Transformation of Catholic Religious and Community Practices. Autor podejmuje w nim analizę Synodu o synodalności nie tylko jako bezprecedensowego procesu konsultacyjnego w Kościele katolickim, ale przede wszystkim jako impulsu do przemiany praktyk religijnych i wspólnotowych.
Synod o synodalności, prowadzony w latach 2021–2024, był jednym z najważniejszych procesów eklezjalnych ostatnich lat. Obejmował etap diecezjalny, kontynentalny i powszechny, angażując Kościół na różnych poziomach: od parafii i wspólnot lokalnych po zgromadzenia synodalne w Rzymie. W swoim artykule prof. Jewdokimow pokazuje, że znaczenie Synodu nie ogranicza się do zebrania opinii wiernych czy opracowania dokumentu końcowego. Synod może być rozumiany jako próba wprowadzenia nowego sposobu „bycia Kościołem” — opartego na słuchaniu, rozeznawaniu, współodpowiedzialności i misji.
Autor analizuje dokument końcowy Synodu, For a Synodal Church: Communion, Participation, Mission, wykorzystując teorię praktyk społecznych Theodore’a Schatzkiego. Dzięki temu przesuwa uwagę z debat doktrynalnych na społeczne i wspólnotowe mechanizmy przemiany Kościoła. Synodalność zostaje tu ujęta nie jako jednorazowe wydarzenie ani procedura konsultacyjna, lecz jako zespół praktyk: spotkań, rozmów, słuchania, wspólnego rozeznawania, podejmowania decyzji oraz formowania nowych kompetencji we wspólnotach katolickich.
W artykule podkreślono, że synodalność wymaga nie tylko nowych struktur, ale także zmiany kultury działania. Oznacza to rozwijanie umiejętności wzajemnego słuchania, przezwyciężania klerykalizmu, budowania zaufania oraz angażowania świeckich, osób konsekrowanych i duchownych w procesy rozeznawania i współodpowiedzialności. Synod jawi się więc jako proces, który może przekształcać codzienne życie parafii, diecezji i wspólnot kościelnych.
Tekst prof. Jewdokimowa wpisuje się w szerszą refleksję nad współczesnym katolicyzmem, przemianami religijności oraz sposobami funkcjonowania instytucji Kościoła w zmieniającym się świecie. Pokazuje, że synodalność można badać nie tylko jako kategorię teologiczną, lecz także jako praktykę społeczną, która wpływa na relacje, komunikację, władzę, odpowiedzialność i misję we wspólnocie Kościoła.
Artykuł stanowi ważny głos w międzynarodowej debacie nad znaczeniem Synodu o synodalności i jego możliwymi konsekwencjami dla przyszłości Kościoła katolickiego.
Bibliografia:
Ammerman, Nancy Tatom. 2007. Everyday Religion: Observing Modern Religious
Lives. Oxford: Oxford University Press.
———. 2014. Sacred Stories, Spiritual Tribes: Finding Religion in Everyday Life. Oxford:
Oxford University Press.
d’Arienzo, Maria. 2025. “Particular Councils and Synodality.” Religions 16(7): 840.
Beal, John P., James A. Coriden and Thomas J. Green, eds. 2000. New Commentary
on the Code of Canon Law. New York: Paulist Press.
Congar, Yves. 1972. “Reception as an Ecclesiological Reality.” In Election–Con-
sensus–Reception, edited by Giuseppe Alberigo and Anton Weiler, 43–68.
Concilium 77: Church History. New York: Herder and Herder.
Faggioli, Massimo. 2024. “The Synod on Synodality (2021–2024) as an Institu-
tion: Historical-Theological Perspectives and Questions.” Revista Teología
61(143): 77–96.
Finucane, Daniel J. 1996. Sensus Fidelium: The Use of a Concept in the Post-Vatican II
Era. San Francisco, CA: International Scholars Publications.
Francis. 2015. “Address of His Holiness Pope Francis Commemorating the 50th
Anniversary of the Institution of the Synod of Bishops.” Vatican City:
Libreria Editrice Vaticana. https://www.vatican.va/content/francesco/
en/speeches/2015/october/documents/papa-francesco_20151017_50-
anniversario-sinodo.html
———. 2024. For a Synodal Church: Communion, Participation, Mission. Final Docu-
ment of the XVI Ordinary General Assembly of the Synod of Bishops. Vatican
City: Vatican Publishing House.
General Secretariat of the Synod of Bishops. 2021. For a Synodal Church: Commu-
nion, Participation, and Mission. Vademecum for the Synod on Synodality. Vati-
can City. https://www.synod.va/en.html
———. 2023. Instrumentum Laboris for the First Session of the XVI Ordinary Gen-
eral Assembly of the Synod of Bishops. Vatican City. https://www.synod.va/
en.html
International Theological Commission. 2018. Synodality in the Life and Mission of
the Church. Vatican City: Libreria Editrice Vaticana.
Lewis, Emmanuel A. 2022. “The Notion of Synodality from the Ancient Church.”
Agora 3. https://acjol.org/index.php/agora/article/view/3094
McGuire, Meredith B. 2008. Lived Religion: Faith and Practice in Everyday Life.
Oxford: Oxford University Press.
Mikulášek, Josef. 2023. “‘The Church of God Is Convoked in Synod’: An Evalua-
tion of the Synodal Process in the Catholic Church in the Czech Republic.”
Irish Theological Quarterly 89(1). https://doi.org/10.1177/00211400231216753
Morgan, David. 2010. Religion and Material Culture: The Matter of Belief. London:
Routledge.
Niechciał, Paulina. 2025. Zoroastrian Women in the United States of America: Prac-
ticing Lived Zoroastrianism in a Diaspora. Cracov: Jagiellonian University
Press.
O’Malley, John W. 2008. What Happened at Vatican II. Cambridge, MA: Harvard
University Press.
Orsi, Robert A. 2016. History and Presence. Cambridge, MA: Harvard University
Press.
Resane, Kelebogile T. 2023. “Synodality: Communion, Participation and Mission
in Action.” HTS Teologiese Studies / Theological Studies 79(2): a8503. https://
doi.org/10.4102/hts.v79i2.8503
Rougé, Michel. 2024. “The First Session of the Synod on Synodality: A Theologi-
cal Rereading.” Nouvelle Revue Théologique 146(1): 107–124.
Schatzki, Theodore R. 2001a. “Introduction.” In The Practice Turn in Contemporary
Theory, edited by Theodore R. Schatzki, Karin Knorr-Cetina and Eike von
Savigny, 10–23. London: Routledge.
———. 2001b. “Practice Mind-Orders.” In The Practice Turn in Contemporary
Theory, edited by Theodore R. Schatzki, Karin Knorr-Cetina and Eike von
Savigny, 50–63. London: Routledge.
