Kościoły i cmentarze


Podaj lokalizację

Home Badania pastoralne Diecezja radomska

Diecezja radomska

W TROSCE O ODPOWIEDZIALNE DUSZPASTERSTWO. WYNIKI BADANIA DIECEZJI RADOMSKIEJ


W 1996 roku działający przy Instytucie Statystyki Kościoła Katolickiego SAC Ośrodek Sondaży Społecznych Opinia rozpoczął badanie diecezji polskich. W październiku 2008 zakończona została praca badawcza w czternastej z kolei diecezji – diecezji radomskiej. Jej owocem jest raport z badania w postaci książki: Postawy społeczno-religijne diecezjan radomskich wydana przez Wydawnictwo Diecezji Radomskiej pod redakcją ks. prof. Witolda Zdaniewicza oraz ks. dr hab. Sławomira Zaręby. Książka zawiera osiemnaście rozdziałów podzielonych na dwie części, z których pierwsza przybliża wyniki badań ilościowych, a druga powstała w oparciu o pogłębione badania jakościowe. Poniżej przedstawiamy kilka ważniejszych duszpasterskich wniosków z badania.



Metodologia

Na początku warto podkreślić to, że badania zostały przygotowane i opracowane przez profesjonalnych socjologów oraz metodologów – wykładowców kilku uniwersytetów. W losowaniu próby diecezji radomskiej zastosowano metodę losowania dwustopniowego, połączonego z warstwowaniem populacji według miejsca zamieszkania, płci i wieku oraz wykształcenia. Miejsce zamieszkania oraz płeć i wiek były to zmienne „wiązane”, tj. proporcje mieszkańców określonych miast i wsi były zachowane odrębnie wśród kobiet i wśród mężczyzn, jak również odrębnie wśród osób należących do różnych grup wieku. Poziom wykształcenia wiązany był z miejscem zamieszkania w podziale na miasto i wieś.

Losowość próby uzyskiwano poprzez losowe wskazanie miejsca początkowego (dokładnego adresu) dla liczącego 10 respondentów gniazda. Ankieter kierując się wskazówką dotyczącą adresu początkowego odwiedzał kolejne mieszkania lub domy, –zachęcając mieszkańców do udziału w badaniach. Zachowana została więc dokładna struktura miejsca zamieszkania, płci i wieku oraz wykształcenia osób mieszkających na terenie diecezji.



Katolicy w diecezji i ich wiara

A przechodząc do sedna sprawy, zacząć należy od podstawowego wskaźnika w każdym badaniu religijności – wiary oraz przyznawania się do Kościoła katolickiego. Kościół rzymsko-katolicki, w badanej diecezji radomskiej jest największy pod względem liczby wyznawców (98,2%) i można mówić o jednorodności wyznania. Jest rzeczą znamienną, że wraz ze wzrostem wieku wzrasta nasilenie przynależności do tego wyznania (89%-95%). Tylko co dwusetna osoba nie przyznaje się do żadnego Kościoła czy związku wyznaniowego. Pozostałe wyznania (związki wyznaniowe) stanowią zaledwie 0,8% respondentów. Największe wskaźniki wyznania katolickiego są udziałem ludzi będących w separacji i małżeństw sakramentalnych. Religijność w wymiarze postaw wobec wiary kształtuje się na wysokim poziomie (97%). Niewierzący stanowią zaledwie 1%. Są to na ogół ludzie pozostający tylko w związkach cywilnych. Wraz ze wzrostem wieku systematycznie wzrasta odsetek głęboko wierzących a maleje odsetek wierzących. Mieszkańcy diecezji radomskiej określają się w znacznej większości jako praktykujący (86,7%) – przy czym ponad połowa mówi, że praktykuje systematycznie. Uderza podobieństwo autodeklaracji praktyk mieszkańców wsi i mieszkańców Radomia. Najtrudniejszą prawdą wiary dla ludzi jest Sąd Ostateczny, że po śmierci ludzie zmartwychwstaną z duszą i ciałem (36,6%). W intelektualnym wymiarze religijności, podstawowa wiedza katechizmowa jako integralny jej element, jest w obecnej rzeczywistości niewystarczająca (np. o Jezusie Chrystusie, Ewangelistach, Niepokalanym Poczęciu NMP). Na przykład wskaźnik wiedzy, dotyczący znajomości imion autorów czterech Ewangelii kształtuje się w granicach 57,3 – 67,6%. Najbardziej znanym Ewangelistą jest św. Łukasz.



Moralność i powołania

Wskaźniki odnoszące się do akceptacji przykazań są wyższe w diecezji radomskiej niż w badaniach ogólnopolskich jednocześnie jednak szósty ankietowany uważał, że „ślub cywilny wystarczy”. Opinię taką wygłaszali częściej młodsi respondenci. Wydaje się, że praca nad pogłębieniem świadomości znaczenia nadprzyrodzonego wymiaru małżeństwa staje się jednym z zadań wymagających szczególnej troski duszpasterskiej.

Ponadto niepokojącym zjawiskiem wydaje się być odnotowana u znacznej części respondentów dezaprobata wobec czysto hipotetycznej możliwości wybrania przez dzieci drogi powołania kapłańskiego lub zakonnego. Być może wynika to z obniżenia się prestiżu społecznego tych grup, a z całą pewnością stanowi czynnik zdecydowanie osłabiający możliwość dojrzewania takiego powołania.





Parafia jako wspólnota

W badaniu diecezji Radomskiej okazało się, że wiedza na temat funkcjonowania w parafiach wspólnot i stowarzyszeń religijnych oraz zakresu ich działalności, oraz na temat Akcji Katolickiej jest niewielka. W życie religijno społeczne parafii Kościoła radomskiego nieco bardziej zaangażowane są kobiety niż mężczyźni. Kobiety oraz osoby starsze częściej biorą udział w nabożeństwach sprawowanych w parafialnym kościele, silniej identyfikują się ze swoją parafią, mają większe zaufanie do „parafialnych księży”, bardziej angażują się w różnoraką działalność podejmowaną przez parafię. Ciekawą specyfiką socjologiczną diecezji radomskiej wydaje się być natomiast wyraźna obecność w życiu parafii ludzi młodszych (36-40 lat), co tworzy również dobre perspektywy funkcjonowania Kościoła w najbliższej przyszłości. Osłabia je niestety skala dystansu wobec parafii zgłaszana wśród najmłodszej grupy wiekowej badanych (18-25 lat).



Media

Warto może zwrócić również uwagę na to, jakie media katolickie znajdują w diecezji odbiorców. Radio Maryja jest najbardziej popularnym medium religijnym na terenie diecezji radomskiej – co najmniej raz dziennie słucha go 12,4% mieszkańców. Do najczęściej wymienianych tytułów prasowych należą: Gość Niedzielny (13,8%), Niedziela (10,2%), Rycerz Niepokalanej (4,4%), Gazetka Parafialna, Droga, Arka, Miłujcie się (łącznie 7,1%), Ave (3,1%) i Różaniec (2,6%).





Zakończenie

Przedstawione tutaj zostały tylko niektóre wyniki badania diecezji radomskiej, z których wszystkie zasługują na to, aby zostały poddane analizie przez miejscowych duszpasterzy jak i osoby podejmujące działalność ewangelizacyjną w Radomiu. Bo każde badanie naukowe nie powinno kończyć się na naukowych tezach, ale – jeśli jest odpowiedzialnie potraktowane – ma przekładać się na praktyczne rozwiązania. Dlatego z punktu widzenia Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego pozostaje teraz życzyć duszpasterzom radomskim oraz również świeckim zaangażowanym w apostolstwo, aby potrafili racjonalnie ukierunkowywać swoje wysiłki, aby przynosiły one jak największe owoce duchowe.