Kościoły i cmentarze


Podaj lokalizację

Home Badania pastoralne Diecezja bydgoska

Diecezja bydgoska

Wyniki badania diecezji bydgoskiej (maj 2008)

Wstęp

Badanie postaw religijnych i społecznych w diecezjach Kościoła katolickiego w Polsce jest częścią większego planu badawczego, który za zgodą i aprobatą Konferencji Episkopatu Polski realizowany jest od 1996 r. przez Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego SAC w Warszawie. Celem tego przedsięwzięcia badawczego jest stworzenie w miarę spójnego i dobrze udokumentowanego obrazu życia religijnego i społecznego we wszystkich diecezjach w Polsce. Głównie w tym celu Instytut powołał Ośrodek Sondaży Społecznych OPINIA, który jest  realizatorem badań. Dotychczas przeprowadzono je w 12 diecezjach. Owocem każdego badania jest publikacja, w której prezentowane są raporty charakteryzujące religijność w poszczególnych  diecezjach z punktu widzenia socjologicznego. Jako trzynasta z kolei przez Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego w 2008 została zbadana diecezja bydgoska a wyniki tej analizy zostały przedstawione w zredagowanej przez ks. Witolda Zdaniewicza SAC oraz ks. Sławomira Zarębę SAC publikacji Postawy społeczno-religijne w diecezji bydgoskiej .



Podstawowe dane

Najbardziej podstawową informacją na temat religijności jest tak zwana autoidentyfikacja wyznaniowa. Wskazuje ona deklarowaną przynależność do określonej wspólnoty religijnej. I tak zdecydowana większość osób w diecezji bydgoskiej wskazuje na przynależność do Kościoła rzymskokatolickiego (96%). Pozostała część obejmuje wyznania niekatolickie: grekokatolicy (0,3%), prawosławni (0,2%), protestanci (0,2%), inni (0,8%) oraz 2,5% tych, którzy nie przyznają się do żadnego Kościoła czy związku wyznaniowego.

Taką postawę prezentują częściej mężczyźni, kawalerowie/panny, respondenci w wieku 26 – 35 lat, a także osoby żyjące w związkach małżeńskich tylko po ślubie cywilnym, z miast powyżej 100 tys. mieszkańców, niewierzący i obojętni religijnie.

Prawie połowa badanych (45,9%) ocenia swoją religijność jako pozostającą na niezmienionym poziomie, a co trzecia osoba twierdzi, że dawniej jej religijność była  większa. Cechą ludzi żyjących w sakramentalnych małżeństwach i wychowujących dzieci, a także ludzi w stanie wdowieństwa, jest stałość postaw religijnych, zaś pomniejszenie swojej religijności – żyjących tylko po ślubie cywilnym i rozwiedzionych

Ponad 2/5 badanych deklaruje religijność na takim samym poziomie, jak religijność obojga rodziców. Dotyczy to najczęściej osób starszych,  będących w stanie wdowieństwa, żyjących w rodzinach trzypokoleniowych, z wykształceniem podstawowym i zasadniczym zawodowym. Są to przeważnie rolnicy, emeryci i renciści, głęboko wierzący i praktykujący systematycznie. Świadczy to o identyfikacji i kontynuacji religijności rodziców. Natomiast co trzecia osoba ocenia swoją religijność jako słabszą w stosunku do religijności rodziców, co jest odejściem od tradycji  religijnych domu rodzinnego.

Przekonania religijne są na względnie wysokim poziomie. Wiarę w Boga deklaruje 94,2%, badanych, w zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa 91,2%, w Trójcę św. 89,3% i w  Niepokalane Poczęcie NMP 83,5%. Selektywność dogmatów wiary bardziej dotyczy treści eschatologicznych. Przekonanie o istnieniu nagrody lub kary w życiu wiecznym wyznaje 76,6%, a wiarę w piekło 64,8% badanych. Przeciętny wskaźnik dezaprobaty dla tych dogmatów wiary wynosi 4,9%. Kwestionowanie treści dogmatów wiary katolickiej jest udziałem częściej mężczyzn  niż kobiet, osób w wieku 36 – 50 lat, rozwiedzionych i żyjących w związkach tylko cywilnych,  oraz legitymujących się wykształceniem wyższym.

2. Czy mieszkańcy czują się związani ze swoją wspólnotą?

Do podstawowych kręgów identyfikacyjnych diecezjan bydgoskich w skali szerszej należy w dalszym ciągu naród, mimo ogłaszanych przez socjologów alarmistycznych diagnoz dotyczących zaniku postaw patriotycznych, oraz religia – mimo zapowiadanych gwałtownych procesów sekularyzacyjnych po 1989 roku. W skali węższej wyróżniają się kręgi rodzinne i przyjacielskie. Mniejsze znaczenie przypisuje się sąsiadom, stowarzyszeniom religijnym oraz partiom politycznym. Z analiz statystyczno-korelacyjnych wynika, że z wyznawcami własnej religii częściej identyfikują się kobiety, osoby starsze, żyjące w sakramentalnych związkach małżeńskich, będące w stanie wdowim, badani legitymujący się niższym wykształceniem, rolnicy i robotnicy, emeryci, renciści i gospodynie domowe, mieszkający na wsi lub w małych miastach. Sytuacja materialna w rodzinie nie jest cechą różnicującą więź z wyznawcami religii, natomiast bardziej intensywna religijność sprzyja identyfikacjom społecznym badanych. Uzyskane wyniki empiryczne nie upoważniają do wysunięcia tezy o jakieś próżni społecznej w życiu codziennym respondentów. Na poziomie więzi emocjonalnych charakteryzują się oni wieloma odniesieniami, w większym stopniu do grup pierwotnych niż wtórnych. Na płaszczyźnie religijno-kościelnej ważną grupą odniesienia emocjonalnego i normatywnego jest parafia.

W całej zbiorowości diecezjan bydgoskich 51,9% badanych identyfikowało się wyraźnie ze swoją parafią, 28,9%

W całej zbiorowości diecezjan bydgoskich tylko 5,7% badanych zadeklarowało, że należy do ruchów, wspólnot i stowarzyszeń religijnych w parafii, 2,7% – że należy, ale jest mało aktywnym członkiem i 89,8% – że nie należy (1,8% – brak odpowiedzi).

3. Czym jest Kościół?
­    47,2% uważa, że Kościół jest „wspólnotą wiernych”,
­    19,9% „instytucją strzegącą wiary i obyczajów”,
­    19,0% „instytucją świętą z papieżem i duchowieństwem”,
­    6,3% że „ogólnoświatową organizacją posiadającą również cele świeckie”,
­    4,8% trudno powiedzieć.

4. Zaufanie
Około 25% diecezjan bydgoskich darzy swojego biskupa bardzo dużym zaufaniem, tyle samo dużym i również tyle samo średnim. Tak więc ogólnie zaufaniem w diecezji darzy biskupa ¾ respondentów. Małe zaufanie do niego posiada tylko 5,2% badanych. Jednak aż 14% nie ma zdania.

­    Prawie 20% posiada bardzo duże zaufanie do episkopatu Polski,

­    23% – duże,

­    28% średnie, 7% małe, 2% bardzo małe.

W diecezji bydgoskiej, jeśli zestawimy w ranking osoby proboszcza, wikarego i innej znanej osoby duchownej, bez wątpienia wygrywa proboszcz. Aż 86% deklaruje zaufanie do niego (32% bardzo duże, 3,5% bardzo małe) i tylko po 6% „brak zaufania” oraz „nie mam zdania”. W odniesieniu do wikarego stosunek procentowy osób z zaufaniem wynosi 70% (21,5% bardzo duże, i 10% nie mam zdania) wobec 3% z brakiem zaufania.

5. Media
Radio Zet (wymienione przez 24,5% rozmówców) oraz Radio RMF FM (22,4%). Wyraźnie mniejszą, choć nadal znaczącą grupę odbiorców, gromadzą audycje Radia Maryja (13,4% badanych), Programu I Polskiego Radia (13,0%), Radia ESKA (12,9%) oraz regionalnego Radia PIK (12,7%).

Zróżnicowanie audytorium toruńskiego radia ojców redemptorystów ze względu na podstawowe cechy społeczno-demograficzne oraz wskaźniki religijności (tablica 2) niewiele odbiega od analogicznych danych odnoszących się do stałych słuchaczy radiowych audycji o tematyce religijnej w ogóle. Największy odsetek regularnych odbiorców lokuje się w najstarszej grupie wiekowej (37,6), wśród osób owdowiałych (27,8), wśród emerytów(37,0) oraz rencistów (26,4), także w grupie osób żyjących w jednoosobowym (23,6) bądź kilkupokoleniowym (19,1) gospodarstwie domowym. Wyjąwszy absolwentów uczelni wyższych, wśród których jest on stosunkowo niski, struktura wykształcenia nie implikuje znaczących dysproporcji w obrębie omawianej zbiorowości – udział słuchaczy stale korzystających z programu katolickiej rozgłośni waha się w granicach 12,9% wśród osób, które zakończyły swoją edukacje na poziomie maturalnym – do 19,5% w obrębie najniższej kategorii wykształcenia.

Najchętniej czytanym czasopismem na terenie Kościoła bydgoskiego jest Przewodnik Katolicki – najstarszy polski tygodnik społeczno-religijny (wydawany od 1895 r.). Do jego lektury przystępuje 10,5% badanych, to jest ponad jedna trzecia wszystkich czytelników. Spośród pozostałych cieszących się zauważalną popularnością periodyków udało się wyodrębnić jedynie tygodnik Niedziela, przywołany przez 2,7% respondentów (a więc 9,4% osób korzystających z prasy religijnej), a także dwutygodnik diecezji pelplińskiej Pielgrzym oraz Nasz Dziennik – które wymieniło po 2,3% pytanych (odpowiednio po 8,2% wszystkich czytelników). Szerokie spektrum innych jeszcze tytułów, na tyle rozproszonych, że nie udało się wyłonić z tej listy określonych, odrębnych pozycji periodycznych, wymieniło 14,5% mieszkańców diecezji.

6. Moralność

Wśród zachowań z zakresu moralności małżeńsko – rodzinnej, które zostały przez mieszkańców diecezji jednoznacznie uznane za niedopuszczalne, na pierwszym miejscu znalazła się zdrada małżeńska (przeszło 81%). Kolejnymi zachowaniami uważanymi za niedopuszczalne są przerywanie ciąży (prawie 62% badanych) i eutanazja (przeszło 57%). Pozostałe zachowania nie znajdują przyzwolenia u mniej niż połowy diecezjan. Z najmniej licznym sprzeciwem z ich strony spotykają się takie sytuacje, jak współżycie seksualne przed ślubem kościelnym (przeszło 26%) oraz stosowanie środków antykoncepcyjnych (prawie 22%). Postawy wobec tych zachowań w dużej mierze różnicują takie cechy demograficzno-społeczne, jak: wiek, stan cywilny, płeć, miejsce zamieszkania czy poziom wykształcenia, ale przede wszystkim stosunek do wiary i częstotliwość praktyk religijnych.

Zdecydowana większość (przeszło 64%) mieszkańców diecezji bydgoskiej będąc w sytuacji konfliktu moralnego radzi się przede wszystkim własnego sumienia. Niecałe 12% wsłuchuje się w rady rodziny, prawie 9% stara się postępować według ustalonych ogólnie zasad postępowania, a tylko niewiele ponad 7% odwołuje się w takiej sytuacji do nauki Kościoła. Analizowane zmienne nie wprowadzają w tym rozkładzie żadnych radykalnych zmian. Pewne znaczenie mają tu jedynie: wiek, miejsce zamieszkania oraz stosunek do wiary i praktyk religijnych.

Na jednym z najważniejszych miejsc w hierarchii wartości sytuuje się rodzina, tuż za nią dzieci, a następnie praca zawodowa i samorozwój;
rodzina z dziećmi stanowi jeden z najwyżej wartościowych i dominujących wzorów kulturowych;
badani deklarują przywiązanie do wartości tradycyjnych, takich jak wiara, rodzina i dzieci;
dostatnie życie i pieniądze są na dalszych miejscach w hierarchii wartości. Nie można powiedzieć, że badani pomijają aspekt materialny życia, ale co należy podkreślić – nie stanowi to celu egzystencji;
partycypacja w działalności wspólnoty religijnej dotyczy przede wszystkim osób słabo wykształconych, zajmujących się rolnictwem, gospodarstwem domowym lub będących na emeryturze;
osoby systematycznie praktykujące oraz głęboko wierzące relatywnie częściej deklarują partycypację w działaniach altruistycznych.