Kościoły i cmentarze


Podaj lokalizację

Home Badania pastoralne Badania pastoralne: nowa publikacja

Badania pastoralne: nowa publikacja


Najnowsza publikacja: "Postawy katolików praktykujących i odbiór duszpasterstwa parafialnego w diecezji siedleckiej" przedstawia, jak można wykorzystać narzędzia socjologiczne do praktycznych zastosowań w duszpasterstwie.

Przygotowana publikacja będąca owocem współpracy Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego oraz Wydziału  Teologicznego UKSW, jest wynikiem wielu naukowych dyskusji między socjologami i teologami pastoralistami. Otwiera ona nowy rozdział w interdyscyplinarnym podejściu do kwestii wykorzystania wyników badań społecznych w naukowym wytyczaniu kierunków działalności duszpasterskiej. Prowadzone prace obejmowały zarówno zdiagnozowanie istniejącego stanu rzeczy czyli dokonanie  charakterystyki praktykujących katolików diecezji siedleckiej i ich odbioru duszpasterstwa parafialnego, ale także wypracowywaniu postulatów pastoralnych.

Często niełatwy dialog i wymiana myśli socjologów i teologów pastoralistów pozwoliła doprecyzować zasadniczy cel tego interdyscyplinarnego wysiłku. Uznaliśmy, że powinien zmierzać on w kierunku opracowania takiego modelu badań, który pozwoli pełniej wykorzystać osiągnięcia metodologii nauk społecznych do opracowywania programów duszpasterskich dla Kościoła katolickiego w Polsce. Naszym celem zatem było nakierowanie badań społecznych dotyczących religii na wymiar praktyczny (stosowany).

Tak postawiony cel wymagał nie tylko oparcia się na bogatym dorobku z zakresu metodologii badań społecznych, ale również uwzględnienia specyfiki obszaru, jakim jest duszpasterstwo. Działalność duszpasterska jako forma praktycznego działania posiada swoją religijną (teologiczną) specyfikę. Dlatego podstawowe założenia badań dotyczących duszpasterstwa powinny uwzględniać teologiczny charakter działania, jakim jest duszpasterstwo. Projektowane przez nas badania określiliśmy jako „badania pastoralne”.

Pierwszym etapem prac powołanego przez Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego oraz Wydział Teologiczny Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Zespołu Innowacji Pastoralnych[1] było ogólnopolskie badanie parafialnych rad duszpasterskich, które zostało zrealizowane w 2012 i 2013 roku na zlecenie Komisji Duszpasterstwa Konferencji Episkopatu Polski. Wyniki tego – ilościowego oraz jakościowego – badania posłużyły do opracowania kursu formacyjnego parafialnych rad duszpasterskich w Polsce. Zasadniczym wnioskiem z pierwszego etapu prac było dostrzeżenie użyteczności znanej z katolickiej nauki społecznej i wykorzystywanej przez teologów pastoralistów metody trzech kroków (widzieć, oceniać, działać) dla badań pastoralnych, - a z drugiej – potrzeby wyjścia poza ten schemat. W tym zakresie bardzo inspirujący okazał się dokument końcowy V Ogólnej Konferencji Episkopatów Ameryki Łacińskiej i Karaibów Jesteśmy uczniami i misjonarzami Jezusa Chrystusa, aby nasze narody miały w Nim życie, zwany dokumentem z Aparecidy[2]. W autorskim wstępie do polskiego wydania tego dokumentu ks. bp Grzegorz Ryś, przytacza słowa papieża Franciszka, które skierował do niego w czasie wizyty polskich biskupów ad limina Apostolorum na początku 2014 r. Papież odwołał się do powszechnie znanej metody trzech kroków i zaznaczył, że w trakcie konferencji w Aparecidzie, biskupi zrozumieli, że «widzieć» nie dla każdego znaczy to samo! Widzenie widzeniu nierówne! Ważne jest pytanie: jakimi oczami patrzysz? Czy uczysz się widzenia rzeczywistości od Jezusa? (…) Jeśli patrzysz oczami ucznia Jezusa – patrzysz z wiarą! W przeciwnym wypadku – mylisz się już na etapie «widzenia», i redukujesz wiarę do jakiejś ideologii[3]. Dlatego punktem wyjścia dla badań pastoralnych jest Objawienie i nauczanie Magisterium, w świetle których wypracowuje się normy i zasady działalności Kościoła. Są one kryteriami oceny Jego aktualnej sytuacji, dokonywanej przy pomocy badań społecznych. Ich wyniki zinterpretowane teologicznie służą ustaleniu kierunków działań Kościoła na przyszłość tak, aby w określonych warunkach miejsca i czasu właściwie aktualizował swoją zbawczą misję[4].

Drugim etapem prac Zespołu Innowacji Pastoralnych zmierzających w kierunku opracowania modelu badań pastoralnych było zaproszenie ze strony diecezji siedleckiej do przeprowadzenia badań socjologicznych. W trakcie roboczych rozmów pomiędzy Zespołem Innowacji Pastoralnych a przedstawicielami diecezji siedleckiej zadecydowano, aby podjąć wyzwanie przeprowadzenia w diecezji siedleckiej pierwszego, pionierskiego w Polsce badania odbioru duszpasterstwa parafialnego.

 


[1] W skład Zespołu wchodzą: ks. prof. UKSW dr hab. Edmund Robek, ks. prof. UKSW dr hab. Tomasz Wielebski, dr Mateusz Tutak oraz ks. dr Wojciech Sadłoń.

[2] Aparecida. V Ogólna Konferencja Episkopatów Ameryki Łacińskiej i Karaibów, Jesteśmy uczniami i misjonarzami Jezusa Chrystusa, aby nasze narody miały w Nim życie, Gubin 2014.

[3] G. Ryś, Rozmawiając z Franciszkiem o dokumencie z Aparecidy, w: Aparecida. V Ogólna Konferencja Episkopatów Ameryki Łacińskiej i Karaibów, Jesteśmy uczniami i misjonarzami Jezusa Chrystusa, aby nasze narody miały w Nim życie, dz. cyt., s. 7.

[4] R. Kamiński, Wyznaczniki rozwoju teologii pastoralnej w przyszłości, w: Sakramenty w misterium Kościoła,  red. B. Migut, Z. Głowacki, W. Pałęcki, Lublin 2014, s. 378-379.

 

Publikacja dostępna jest w wydawnictwie diecezji siedleckiej, Unitas.

 

SPIS TREŚCI

CZĘŚĆ I. METODOLOGIA BADANIA.. 5

1. Zakres przedmiotowy badania (W.Sadłoń) 11

2. Zakres podmiotowy badania (W.Sadłoń) 12

3. Dobór próby (W.Sadłoń) 15

4. Realizacja badania (A.Kozak) 18

CZĘŚĆ II. WYNIKI BADANIA.. 22

1. Demograficzny obraz katolików praktykujących (W.Sadłoń) 22

2. Postawy katolików praktykujących (J. Zowczak) 25

Praktyki religijne. 25

Doświadczenie religijne. 38

Moralność. 42

Stosunek do Kościoła i parafii 58

3. Odbiór duszpasterstwa parafialnego (M. Tutak, T. Wielebski) 70

Funkcja prorocka. 71

Funkcja kapłańska. 79

Funkcja pasterska. 81

CZĘŚĆ III. WNIOSKI Z BADANIA.. 89

1. Profile katolików praktykujących oraz profile parafii (W.Sadłoń) 90

2. Pozytywne i negatywne elementy  postaw katolików praktykujących (J. Zowczak) 95

CZĘŚĆ IV. POSTULATY DUSZPASTERSKIE.. 107

1. Funkcja prorocka.. 107

2. Funkcja kapłańska.. 109

3. Funkcja pasterska.. 110

ZAKOŃCZENIE………………………………………………………………………………………………..

BIBLIOGRAFIA……………………………………………………………………………………………......

WYKAZ TABEL I WYKRESÓW……………………………………………………………………………..